Нарды түрлері
24 пункті бар, әркімде 15 тастан тұратын бір тақтада ондаған түрлі ойын ойналады. Қазақстанда және ТМД-да бастысы — ұзын және қысқа нарды, ал көршілердің өз сүйікті нұсқалары бар. Нардының негізгі түрлерін және олардың айырмашылықтарын жинадық.
Тегін ойнауТіркелусіз және жүктеусіз — тікелей браузерде
Нардының барлық түрі туыс: 24 пункті бар тақта, әркімде 15 тас, екі сүйек және мақсат — тастарды үйге бірінші жеткізіп, шығару. Олар орналасуымен, жүріс бағытымен және тастар кездескенде не болатынымен ерекшеленеді. Осы соңғы белгісі бойынша нарды түрлерін үш отбасыға бөлу ыңғайлы.
1-отбасы: тас соғусыз — ұзын нарды және оның туыстары
Тас соғылмайды: бір тастың өзі қарсылас үшін пунктті жабады. Барлық тас бір пункттен шығады, ойыншылар бір бағытта жүреді.
- Ұзын нарды — Қазақстанның, Кавказ бен Орта Азияның басты нұсқасы. Бастан бір жүрісте бір тас (бірінші жүрісте 6-6, 4-4, 3-3 түссе — екеуі), алдында қарсылас тасы жоқ алтылық блокқа тыйым. Марс — 2 ұпай. Ережесі.
- Февга — грек тавлиінің үшінші ойыны. Ойы сол: тас соғусыз, бір бағытта, бір бастапқы үйіндіден, бірақ партия басы мен бөгеттердің өз ережелері бар.
2-отбасы: тас соғумен — қысқа нарды және бэкгаммон
Қарсыластың жалғыз тасын соғуға болады: ол барға кетіп, жолдың басынан қайта кіреді. Тастар төрт пунктке қойылады, ойыншылар қарама-қарсы жүреді.
- Қысқа нарды — 2-5-3-5 орналасуы, марс 2 ұпай, кокс (үй марсы) 3. Ережесі.
- Бэкгаммон — қысқа нардының халықаралық атауы. Оған партия құнын көтеруге болатын еселеу кубигі қосылады.
- Тавла — сол ойынның түрік нұсқасы; Түркияда коксты көбіне бөлек есептемей, марс ретінде санайды.
- Портес — грек тавлиінің бірінші ойыны, ол да іс жүзінде қысқа нарды.
3-отбасы: басып тастаумен — плакото
Плакото — грек тавлиінің екінші ойыны. Қарсыластың жалғыз тасы соғылмайды, «басылып» қалады: оның үстіне тұрсаң, ол тақтада қалады, бірақ үстіндегі тас кетпейінше жүре алмайды. Әр ойыншының 15 тасы бұрышта тұрып шығады, ойыншылар қарама-қарсы жүреді.
Гүлбара — «жынды нарды»
Гүлбара (Gul bara) Болгарияда, Әзербайжанда және Түркияда танымал. Басты ерекшелігі — дубльдер тізбегі: дубль түскеннен кейін 6-6-ға дейін келесі дубльдер де ойналады. Сондықтан оны «жынды нарды» деп атайды: бір сәтті серия партияны төңкеріп тастайды. Жергілікті келісімдер әртүрлі, сондықтан ойын алдында ережені алдын ала келіскен жөн.
Тавли: қатарынан үш ойын
Грецияда «тавли» — бір ойын емес, үш ойыннан тұратын матч: портес, плакото және февга кезекпен. Осылайша бір кештің ішінде тас соғу да, басып тастау да, бөгет құру шеберлігі де сыналады.
Кесте: нарды түрлері қысқаша
| Түрі | Қайда ойнайды | Тастар кездескенде | Бағыт |
|---|---|---|---|
| Ұзын нарды | Қазақстан, Кавказ, Орта Азия | бөтен тасқа тұруға болмайды | бір бағытта |
| Қысқа нарды | ТМД | жалғыз тасты соғады | қарама-қарсы |
| Бэкгаммон | бүкіл әлем | жалғыз тасты соғады | қарама-қарсы |
| Тавла | Түркия | жалғыз тасты соғады | қарама-қарсы |
| Плакото | Греция | басып тастайды | қарама-қарсы |
| Февга | Греция | бөтен тасқа тұруға болмайды | бір бағытта |
| Гүлбара | Болгария, Әзербайжан, Түркия | өз ережесі, дубльдер тізбегі | — |
NARDEON-да нардының қай түрлері бар
NARDEON-да — ұзын және қысқа нарды, Қазақстан мен ТМД-дағы ең танымал екі түрі. Мұндағы қысқа нарды — еселеу кубигі жоқ бэкгаммон: әр партия соңына дейін ойналады. Нардының ежелгі тамыры — нарды тарихы бетінде, ал неден бастау керегі — бастаушыларға арналған нарды бетінде.
Тегін ойнауТіркелусіз және жүктеусіз — тікелей браузерде
Жиі қойылатын сұрақтар
Нардының қай түрлері ең танымал?
Қазақстанда және ТМД-да — ұзын және қысқа нарды. Әлемде — бэкгаммон, яғни еселеу кубигі бар қысқа нарды. Грецияда үш ойыннан тұратын тавли, Түркияда тавла ойнайды.
Ұзын нардының қысқа нардыдан айырмасы неде?
Ұзын нардыда барлық тас бастан шығады, ойыншылар бір бағытта жүреді және бір-бірін соқпайды. Қысқа нардыда тастар төрт пунктке қойылады, ойыншылар қарама-қарсы жүреді және жалғыз тастарды соғуға болады.
Гүлбара деген не?
Нардының «жынды нарды» деп те аталатын нұсқасы: дубль түскеннен кейін 6-6-ға дейін келесі дубльдер тізбекпен ойналады. Болгарияда, Әзербайжанда және Түркияда танымал.
NARDEON-да нардының қай түрлері бар?
Ұзын және қысқа нарды. NARDEON-дағы қысқа нарды — шын мәнінде еселеу кубигі жоқ бэкгаммон. Мақаладағы басқа нұсқалар — анықтама үшін.
Жаңартылды: 24 қазан 2026