Ұзын нарды ойынының ережесі

Тақта, тастар және сүйектер

Нарды тақтасы екі жартыдан тұрады, әрқайсысында 12 пункттен — жіңішке үшбұрыштар. Барлығы 24 пункт. Әр ойыншыда өз түсіндегі 15 тас бар (оларды шашка немесе фишка деп те атайды), ал сүйек (кубик) екеуіне ортақ — екеу. NARDEON-да сүйекті сервер лақтырады.

Тастарды орналастыру

Әр ойыншының 15 тасы бір пунктте — баста тұрады. Бастар бір-біріне қарама-қарсы, диагональ бойынша орналасқан: ақтардікі — оң жақ жоғарғы бұрышта, қаралардікі — сол жақ төменгі бұрышта (ақтар жағынан қарағанда). Бұл туралы бөлек мақала — нардыны қалай орналастырады.

Кім бірінші жүреді

Ойыншылар бір-бір сүйек лақтырады. Кімдікі көп түссе, сол бастайды және екі сүйекті жаңадан лақтырады. Тең түссе, қайта лақтырады. Одан әрі кезекпен жүреді.

Тастар қалай жүреді

• Екі жақ та бір бағытта — сағат тіліне қарсы — жүріп, бүкіл тақтаны айналып өтеді: бастан өз үйіне дейін.
• Сүйектердегі сандар — екі бөлек жүріс. 5-3 түссе, бір таспен 5 пунктке, екіншісімен 3 пунктке жүруге болады, немесе аралық пункт бос болса, бір таспен 8 пунктке.
• Дубль, мысалы 4-4, төрт рет ойналады: 4-тен төрт жүріс.
• Тасты бос пунктке немесе өз тастарың тұрған пунктке қоюға болады. Қарсыластың кемінде бір тасы тұрған пунктке — болмайды.
• Ұзын нардыда тас соғуға болмайды.

Бас ережесі

Бір жүрісте бастан тек бір тас алуға болады. Бұл тастарды біртіндеп шығаруға мәжбүрлейді, сондықтан партия ұзақ әрі позициялық болады.

Ерекшелік — әр ойыншының партиядағы бірінші жүрісі. Егер 6-6, 4-4 немесе 3-3 түссе, бастан екі тас алуға болады: мұндай дубльді бір таспен толық ойнау мүмкін емес, себебі жолды қарсыластың басы бөгейді. Басқа дубльдерде бірінші жүрісте де бір тас қана алынады. Толығырақ — нардыдағы дубль.

Алты пунктті блокқа тыйым

Егер қарсыластың бірде-бір тасы ол қатардан әлі өтпесе, қатарынан алты пунктті алуға болмайды: мұндай блок қарсыласты толық қамап тастар еді. Кемінде бір бөтен тас арғы жақта болса, блок рұқсат етіледі. Қатарынан бес пункт әрқашан рұқсат.

Жүріс міндетті

• Екі сүйекті де ойнауға болса, екеуі де ойналуы керек.
• Тек біреуін ойнауға болса, сол ойналады. Екеуінің кез келгені жарайтын, бірақ тек біреуі сыятын болса — үлкені ойналады.
• Ештеңе ойнауға болмаса, жүріс қарсыласқа өтеді.

Толығырақ — жүріс жоқ болса не істеу керек. NARDEON-да бұл ережелерді ойынның өзі тексереді: ережеге қайшы жүріс жасай алмайсың, ал кеңестер қайда жүруге болатынын көрсетеді.

Үй және тастарды шығару

Үй — ойыншы жолындағы тақтаның соңғы ширегі, алты пункт. Тастарды тақтадан шығаруға 15 тастың бәрі үйге жиналғанда ғана болады.

• Сүйектегі сан тақта шетінен санағандағы пункт нөміріне (1–6) тең болса, тас шығарылады.
• Сәйкес пунктте тас болмаса, бірақ одан алыс пункттерде тас болса, бұл сүйекпен үйдің ішінде жүру керек.
• Ал алыс пункттерде де тас болмаса, үлкен сүйекпен ең алыс бос емес пункттен тас шығаруға болады.

Лақтыру жоғалтпай жылдамырақ шығару жолы — тастарды қалай шығарады.

Жеңіс, марс және матч

• 15 тасының бәрін бірінші шығарған ойыншы жеңеді. Бұл — 1 ұпай.
• Марс — қарсылас бірде-бір тас шығара алмады. Бұл — 2 ұпай.
• Матч белгіленген ұпайға дейін ойналады. NARDEON-да — 1, 3, 5 немесе 7 ұпайға дейін.

Ұзын нардыда кокс жоқ. Кейде оны келісім бойынша есептейді — жеңілген ойыншының басы тұрған бастапқы ширекте тастары қалса. NARDEON-да ұзын нардыда кокс есептелмейді.

Жиі кездесетін қателер

• Бастан екі тас алмақ болу. Бір жүрісте — тек біреуі, бірінші жүрістегі 6-6, 4-4, 3-3 ерекшелігінен басқа.
• Кіші сүйекті ойнау, екеуін де ойнауға болатын кезде. Толық жүріс ережесі міндетті.
• Ертерек шығаруға кірісу. Үйден тыс бір тас болса да, шығаруға болмайды.
• Алтылық блокқа сену. Қарсылас тасы өтпеген жерде ойын оны құрғызбайды.

Қысқа нардының айырмашылығы

Қысқа нардыда орналасу басқа, ойыншылар бір-біріне қарсы жүреді және қарсыластың жалғыз тастарын соғуға болады. Кокс (үй марсы) та бар — 3 ұпай. Мұның бәрі — қысқа нарды ережесінде.

Тегін ойнауТіркелусіз және жүктеусіз — тікелей браузерде

Жаңартылды: 24 қазан 2026