Η ιστορία του τάβλι

Αρχαία παιχνίδια δρόμου με ζάρια

Παιχνίδια όπου τα πούλια τρέχουν πάνω σε ταμπλό με τη ρίψη ζαριών υπάρχουν από την 3η χιλιετία π.Χ. Το πιο γνωστό είναι το Βασιλικό Παιχνίδι της Ουρ από τη Μεσοποταμία: ένα ταμπλό από το βασιλικό νεκροταφείο της Ουρ, σήμερα στο Βρετανικό Μουσείο, χρονολογείται γύρω στο 2600–2400 π.Χ. Δεν είναι άμεσος πρόγονος του τάβλι, αλλά ανήκει στην ίδια μεγάλη οικογένεια.

Η ρωμαϊκή tabula

Στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία έπαιζαν το ludus duodecim scriptorum, «το παιχνίδι των δώδεκα γραμμών», και αργότερα την tabula. Η tabula είχε ήδη 24 θέσεις και 15 πούλια για κάθε παίκτη — όπως σήμερα. Από εκεί και η λέξη: tabula → «τάβλη» → τάβλι.

Σώζεται μάλιστα η περιγραφή μιας παρτίδας του βυζαντινού αυτοκράτορα Ζήνωνα (γύρω στο 480 μ.Χ.): ένα επίγραμμα του Αγαθία του Σχολαστικού αναλύει την άτυχη ζαριά που του διέλυσε όλη τη θέση. Οι διαφορές από το σημερινό παιχνίδι: τρία ζάρια και πούλια που ξεκινούσαν έξω από το ταμπλό.

Ο περσικός θρύλος και το νάρδι

Η περσική παράδοση λέει ότι ένας Ινδός βασιλιάς έστειλε το σκάκι στην αυλή του Χοσρόη Α΄ και προκάλεσε τους Πέρσες να βρουν τους κανόνες του. Ο σοφός Μποζοργκμέχρ τους βρήκε — και σε απάντηση επινόησε ένα νέο παιχνίδι, που το ονόμασε από τον ιδρυτή της δυναστείας των Σασσανιδών: nēw-ardaxšīr, «γενναίος Αρντασίρ». Από εκεί βγαίνει η λέξη νάρδι.

Το ίδιο κείμενο περιγράφει το παιχνίδι ως μοντέλο του κόσμου: το ταμπλό είναι η γη, τα 30 πούλια οι μέρες και οι νύχτες του μήνα (15 φωτεινά και 15 σκοτεινά), και η κίνησή τους η κίνηση των άστρων.

Από την Ανατολή στα καφενεία

Από την Περσία και το Βυζάντιο το παιχνίδι απλώθηκε σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο: tavla στην Τουρκία, tawla στον αραβικό κόσμο, shesh besh στο Ισραήλ, τάβλι σε Ελλάδα και Κύπρο. Κάθε τόπος κράτησε τις δικές του παραλλαγές. Στην Ελλάδα καθιερώθηκε η σειρά τριών παιχνιδιών — Πόρτες, Πλακωτό, Φεύγα — και το τάβλι έγινε κομμάτι του καφενείου, της αυλής και της παραλίας.

Στον Καύκασο και στη Ρωσία επικράτησε η παραλλαγή χωρίς χτύπημα, το Μακρύ νάρδι, συγγενικό της Φεύγας. Στην Ευρώπη και την Αμερική το παιχνίδι με χτύπημα έγινε backgammon, και τη δεκαετία του 1920 οι λέσχες της Νέας Υόρκης πρόσθεσαν τον κύβο διπλασιασμού — που στο ελληνικό τάβλι δεν χρησιμοποιείται ως σήμερα.

Το τάβλι σήμερα

Σήμερα το τάβλι παίζεται σε τουρνουά, σε εφαρμογές και σε ιστοσελίδες. Μπορείς να παίξεις με αντίπαλο από άλλη χώρα, με τον φίλο σου μέσω link ή με τον υπολογιστή — χωρίς να χαθεί αυτό που το κράτησε ζωντανό χιλιάδες χρόνια: ζάρια, πούλια και λίγη κουβέντα.

Παίξε δωρεάνΧωρίς εγγραφή και λήψη — κατευθείαν στον browser

Ενημερώθηκε: 23 Οκτωβρίου 2026