Tryktrak — co to za gra?
Tryktrak to w Polsce inna nazwa backgammona: gra planszowa z kostkami dla dwóch osób, w której każdy prowadzi 15 pionków do domu. O co chodzi w grze i jak działa, jakie jest pochodzenie nazwy, kiedy powstał dawny trictrac — i jak zagrać w tryktraka online.
Graj za darmoBez rejestracji i pobierania — prosto w przeglądarce
Tryktrak, czyli backgammon
Kiedy ktoś w Polsce mówi „zagrajmy w tryktraka”, ma na myśli grę, którą reszta świata zna jako backgammon. Plansza ma 24 trójkątne pola w czterech ćwiartkach, każdy gracz ma 15 pionków, rzuca się dwiema kostkami. Pionki idą sobie naprzeciw, każdy gracz prowadzi swoje do domu i stamtąd zdejmuje je z planszy. Pojedynczy pionek można zbić — wtedy wraca na start przez bandę. Kto pierwszy zdejmie wszystkie, wygrywa.
Obie nazwy są w użyciu i znaczą to samo. W tym serwisie używamy obu, a w grze tryb nazywa się po prostu Backgammon.
Na czym polega tryktrak: zasady w skrócie
- Ustawienie: 2 pionki na polu 24, 5 na polu 13, 3 na polu 8 i 5 na polu 6; przeciwnik lustrzanie. Szczegóły: rozstawienie pionków.
- Kto zaczyna: każdy rzuca jedną kostką, wyższy wynik zaczyna i gra obiema liczbami.
- Ruch: każda kostka to osobny ruch; dublet gra się cztery razy.
- Zamknięte pole: nie wolno stanąć na polu z dwoma lub więcej pionkami przeciwnika.
- Bicie: pojedynczy pionek zostaje zbity i musi wejść z bandy do domu przeciwnika.
- Wyprowadzanie: gdy wszystkie 15 pionków stoi w domu, zdejmuje się je z planszy.
- Punkty: zwykła wygrana 1, gammon 2, backgammon 3.
Pełne zasady z diagramami: zasady gry w backgammon.
Skąd nazwa „tryktrak”
Słowo pochodzi od francuskiego trictrac. Według najpopularniejszej hipotezy naśladuje ono stukot kostek i pionków o planszę. We Francji pojawia się już w 1513 roku, w liście Machiavellego, a w XVII i XVIII wieku trictrac był modną grą dworu i salonów.
Ważna uczciwa uwaga: francuski trictrac nie był dzisiejszym backgammonem. Grało się w niego na tej samej planszy, tymi samymi 15 pionkami, ale celem nie było jak najszybsze zdjęcie pionków — punkty zapisywało się w trakcie partii, za określone układy i trafienia. Pod koniec XIX wieku gra prawie zniknęła. W polszczyźnie nazwa przeszła na całą rodzinę gier z tej planszy i dziś oznacza po prostu backgammon. Jeśli więc w starej książce trafisz na „tryktraka” z zapisywaniem punktów, chodzi o tę dawną francuską grę — jej w NARDEON nie ma.
Ile lat ma tryktrak?
Rodzina jest bardzo stara. Gry wyścigowe z kostkami znano już w Mezopotamii w III tysiącleciu p.n.e. Rzymska tabula miała 24 pola i po 15 pionków na stronę, jak dziś. Perska tradycja przypisuje wynalezienie nard mędrcowi Bozorgmehrowi. Angielskie słowo backgammon pojawia się w połowie XVII wieku, a kostkę dublującą wymyślono w Nowym Jorku w latach 20. XX wieku. Całą historię opisujemy w artykule historia backgammona.
Inne nazwy tej samej gry
| Kraj / język | Nazwa |
|---|---|
| Polska | tryktrak, backgammon |
| Anglia, świat | backgammon |
| Czechy | vrhcáby |
| Niemcy (dawniej) | Puff, Wurfzabel |
| Turcja | tavla |
| Grecja | tavli |
| Rosja, Ukraina | nardy (krótkie nardy) |
| Izrael | szesz-besz |
Długi tryktrak — długie nardy
Na Wschodzie najpopularniejsza jest odmiana bez bicia: długie nardy, czasem po polsku nazywane „długim tryktrakiem”. Wszystkie pionki startują z jednego pola, obaj gracze idą w tę samą stronę, a już jeden pionek zamyka pole. To gra pozycyjna, w której wygrywa się blokadami. Porównanie: długie nardy czy backgammon.
Tryktrak online za darmo
Nie masz planszy albo partnera? W NARDEON zagrasz w tryktraka w przeglądarce, bez rejestracji i bez pobierania: online z ludźmi, ze znajomym przez link, z komputerem na trzech poziomach albo we dwoje na jednym ekranie. Zaczynasz? Tryktrak dla początkujących.
Graj za darmoBez rejestracji i pobierania — prosto w przeglądarce
Najczęstsze pytania
Co to jest tryktrak?
Gra planszowa dla dwóch osób: każdy ma 15 pionków, przesuwa je zgodnie z rzutem dwiema kostkami do swojego domu i zdejmuje z planszy. Wygrywa ten, kto zrobi to pierwszy. Dziś w Polsce tryktrak to inna nazwa backgammona.
Jak tryktrak nazywa się po angielsku?
Backgammon. Angielskie słowo trictrac oznacza historyczną francuską odmianę, a nie dzisiejszy backgammon.
Czy tryktrak i backgammon to to samo?
W dzisiejszej polszczyźnie tak. Historycznie nie: francuski trictrac był pokrewną grą na tej samej planszy, ale punkty zdobywało się w nim w trakcie partii.
Ile lat ma tryktrak?
Rodzina gier, do której należy, liczy tysiące lat: rzymska tabula miała już 24 pola i 15 pionków na stronę. Samo słowo trictrac pojawia się we Francji na początku XVI wieku.
Ile pionków ma tryktrak?
Po 15 na gracza, razem 30, plus dwie kostki. Plansza ma 24 pola.
Gdzie zagrać w tryktraka online?
W NARDEON — za darmo, w przeglądarce, bez rejestracji. Z prawdziwymi przeciwnikami, ze znajomym przez link albo z komputerem.
Zaktualizowano: 23 października 2026