Zasady gry w backgammon
Wszystkie zasady backgammona — w Polsce zwanego też tryktrakiem — na jednej stronie, od rozstawienia po gammon, dokładnie tak, jak stosuje je gra w NARDEON. Na końcu: miejsca, w których zasady domowe najczęściej się różnią.
Graj za darmoBez rejestracji i pobierania — prosto w przeglądarce
Plansza i pionki
Plansza do backgammona ma 24 wąskie trójkąty — pola (zwane też punktami) — w czterech ćwiartkach po sześć. Środkowy pas to banda (ang. bar). Każdy gracz ma 15 pionków i dwie kostki. Pola liczy się od 1 do 24 wzdłuż własnej drogi, od końca: pole 1 to najgłębsze pole twojego domu, pole 24 — najdalsze. Ćwiartka z polami 1–6 to twój dom, 7–12 — twoje pole zewnętrzne.
Rozstawienie
Na początku twoje pionki stoją tak: 2 na polu 24, 5 na polu 13, 3 na polu 8 i 5 na polu 6. Przeciwnik ustawia się lustrzanie. W NARDEON rozstawia gra; jak zrobić to na prawdziwej planszy, opisujemy w artykule rozstawienie pionków.
Pierwszy rzut
Każdy gracz rzuca jedną kostką. Wyższy wynik zaczyna i od razu gra obiema wyrzuconymi liczbami — swoją i przeciwnika. Jeśli obie kostki pokazują to samo, rzuca się ponownie. Potem gracze rzucają na zmianę dwiema kostkami.
Jak chodzą pionki
- Gracze poruszają się w przeciwnych kierunkach: każdy od swojego pola 24 w stronę pola 1.
- Dwie kostki to dwa osobne ruchy — jednym pionkiem albo dwoma. Gdy jednym pionkiem grasz obie liczby, pole pośrednie musi być otwarte.
- Dublet gra się cztery razy: przy 6-6 masz cztery ruchy po 6. Dodatkowego rzutu nie ma. Więcej: dublet w backgammonie.
- Na pole z dwoma lub więcej pionkami przeciwnika nie wolno stanąć — jest zamknięte.
- Liczba własnych pionków na polu nie ma znaczenia. Limitu pięciu pionków standardowe zasady nie znają.
- Jeśli da się zagrać obie kostki, trzeba zagrać obie. Jeśli tylko jedną — grasz nią; jeśli każdą osobno, ale nie obie, grasz wyższą. Jeśli żadnej — rzut przepada.
Bicie i banda
Pojedynczy pionek na polu to blot. Gdy twój pionek stanie na polu z blotem przeciwnika, ten zostaje zbity i odłożony na bandę.
- Dopóki gracz ma pionek na bandzie, nie może ruszać żadnym innym.
- Pionek z bandy wchodzi do domu przeciwnika na pole odpowiadające liczbie oczek (trójka — na trzecie pole licząc od krawędzi).
- Jeśli to pole jest zamknięte, tą kostką nie wejdziesz. Jeśli zamknięte są oba — rzut przepada.
- Zbity możesz zostać wszędzie — także we własnym domu i podczas wyprowadzania.
Dom i wyprowadzanie pionków
Wyprowadzać (zdejmować pionki z planszy) wolno dopiero wtedy, gdy wszystkie 15 pionków stoi w twoim domu.
- Pionek zdejmuje się z pola, którego numer odpowiada liczbie oczek.
- Jeśli na tym polu nie ma pionka, musisz zagrać pionkiem z wyższego pola; jeśli na wyższych polach też nie ma pionków, zdejmujesz z najwyższego zajętego.
- Nie musisz zdejmować, jeśli możliwy jest prawidłowy ruch wewnątrz domu.
- Jeśli podczas wyprowadzania zbity zostanie twój pionek, dalej zdejmujesz dopiero wtedy, gdy wróci do domu.
Więcej z przykładami: wyprowadzanie pionków.
Koniec partii: zwykła wygrana, gammon, backgammon
| Wynik | Warunek | Punkty |
|---|---|---|
| Zwykła wygrana | Przegrany zdjął co najmniej jeden pionek | 1 |
| Gammon | Przegrany nie zdjął żadnego pionka | 2 |
| Backgammon | Nie zdjął żadnego, a jeden stoi jeszcze na bandzie lub w domu zwycięzcy | 3 |
Mecz gra się do wybranej liczby punktów: 1, 3, 5 albo 7. Więcej: gammon i backgammon.
Zasady w pigułce
| Pytanie | Zasada |
|---|---|
| Pionki na gracza | 15 |
| Kto zaczyna | Wyższy rzut jedną kostką, gra obiema liczbami |
| Dublet | Cztery ruchy, bez dodatkowego rzutu |
| Zamknięte pole | 2 lub więcej pionków przeciwnika |
| Bicie | Pojedynczy pionek → banda |
| Wejście z bandy | Do domu przeciwnika, przed każdym innym ruchem |
| Wyprowadzanie | Dopiero gdy wszystkie 15 są w domu |
| Punkty | 1 / 2 (gammon) / 3 (backgammon) |
Zasady domowe i kostka dublująca
Przy rodzinnym stole krąży wiele odmian: ponowny rzut po dublecie, najwyżej pięć pionków na polu, nowy rzut na początku zamiast grania obu liczb. To zasady domowe. Gra w NARDEON trzyma się zasad standardowych opisanych wyżej. Jeśli ktoś w Polsce nauczył się „tryktraka” z instrukcji dołączonej do planszy, mogą się one w drobiazgach różnić — wtedy warto porównać je z tabelą powyżej.
W backgammonie turniejowym jest też kostka dublująca: gracz może przed rzutem podwoić stawkę punktową partii, a przeciwnik przyjmuje albo poddaje partię. W NARDEON jej nie ma — każda partia jest warta na stałe 1, 2 albo 3 punkty. Mecze są przez to krótsze, a początkujący nie muszą jednocześnie uczyć się taktyki dublowania.
Co jest inaczej w długich nardach
W długich nardach wszystkie pionki zaczynają na jednym polu, obaj gracze idą w tym samym kierunku i nie ma bicia — już jeden pionek przeciwnika zamyka pole. Zasady: zasady długich nard.
Graj za darmoBez rejestracji i pobierania — prosto w przeglądarce
Najczęstsze pytania
Kto zaczyna w backgammonie?
Każdy gracz rzuca jedną kostką. Kto ma więcej oczek, zaczyna i od razu gra obiema liczbami — swoją i przeciwnika. Przy remisie obaj rzucają jeszcze raz.
Czy po dublecie rzuca się jeszcze raz?
Nie. Dublet gra się cztery razy — przy 3-3 masz cztery ruchy po 3 — ale potem kolej przeciwnika. Dodatkowy rzut to zasada domowa, nie część standardowych zasad.
Ile pionków może stać na jednym polu?
Dowolnie wiele. W standardowych zasadach nie ma limitu pięciu pionków na polu. Nie wolno natomiast stanąć na polu z dwoma lub więcej pionkami przeciwnika.
Czy trzeba wykorzystać obie kostki?
Tak, jeśli się da. Gdy można zagrać tylko jedną kostkę, grasz nią; gdy każdą osobno, ale nie obie razem, musisz zagrać wyższą. Gdy nie da się żadnej, rzut przepada.
Czy w backgammonie można się cofać?
Nie. Pionki idą tylko do przodu, w stronę własnego domu. Zbity pionek zaczyna od nowa — wchodzi z bandy do domu przeciwnika.
Jak wyprowadza się pionki?
Gdy wszystkie 15 pionków stoi w domu, zdejmujesz pionek z pola odpowiadającego liczbie oczek. Jeśli jest puste, musisz zagrać pionkiem z wyższego pola; jeśli wszystkie pionki stoją niżej, zdejmujesz z najwyższego zajętego pola.
Zaktualizowano: 24 października 2026