Ədalətli zər: hər atışı özün yoxla
«Kompüter rəqibə oynayır», «yeni gələnə yaxşı zər verir» — onlayn nərd haqqında belə sözləri çox eşitmək olar. NARDEON-da zərə inanmaq lazım deyil: hər matçdan sonra hər atışı brauzerin özü yoxlayır.
Pulsuz oynaQeydiyyat və yükləmə yoxdur — birbaşa brauzerdə
Niyə onlayn nərddə zərə inanmırlar
Canlı oyunda zəri gözünün qabağında atırlar. İnternetdə isə zəri proqram atır və adətən onu yoxlamaq olmur. Şübhələr də buradan yaranır: «iki dəfə ardıcıl düşeş?», «həmişə uduzanda qoşa gəlir». Bir sözlə, oyunçu sayta sadəcə inanmalı olur. Biz isə inamı yoxlama ilə əvəz etdik.
NARDEON-da necə işləyir
- Server sirri əvvəlcədən seçir. Matç başlamazdan əvvəl brauzerinə sirrin barmaq izini (SHA-256) göndərir. Sirr hələ gizlidir, amma barmaq izini dəyişmədən onu dəyişmək mümkün deyil.
- Sən öz təsadüfiliyini əlavə edirsən. Yalnız bundan sonra brauzerin öz təsadüfi ədədini göndərir. Rəqib də eyni şeyi edir.
- Zərlər bütün hissələrdən hesablanır. Hər atış serverin sirrindən və iki oyunçunun ədədlərindən riyazi olaraq çıxarılır. Server sirri seçəndə sənin ədədini bilmirdi — deməli, atışları seçə bilməzdi.
- Matçdan sonra sirr açılır. Brauzerin onu əvvəlcə aldığı barmaq izi ilə tutuşdurur və matçın bütün atışlarını yenidən hesablayır — ilk gedişi müəyyən edən atışlar da daxil.
- Nəticə ekranındadır. Hər şey uyğun gəlirsə, matçın nəticəsinin altında zərin ədalətli olduğu yazılır.
Bu yanaşmanı «sübut edilə bilən ədalət» (provably fair) adlandırırlar: oyunçuların sayta inanmağa borclu olmadığı yerdə təsadüfiliyi belə yoxlayırlar.
Bir zər necə hesablanır — sadə dillə
Hər oyunçu üçün server ayrıca sirr seçir. Matç başlayanda iki sirr birləşdirilir və onlardan matçın açarı alınır. Hər zər bu açardan, iki brauzerin göndərdiyi ədədlərdən və atışın sıra nömrəsindən HMAC-SHA256 adlı funksiya ilə hesablanır. Nəticə 32 baytdır, hər bayt 0-dan 255-ə qədər bir ədəddir. Proqram 252-dən kiçik ilk baytı götürür, onu altıya bölür və qalığa bir əlavə edir — zərin üzü budur.
Niyə məhz 252? Çünki 252 altıya tam bölünür: hər üzə düz 42 qiymət düşür. 252–255 baytları da sayılsaydı, 1 və 2 bir az tez-tez düşərdi. Belə kiçik əyrilik gözlə görünməz, amma yüz minlərlə atışda ortaya çıxar. Ona görə bu dörd qiymət sadəcə buraxılır və heç bir rəqəmə üstünlük verilmir.
Nəticə ekranında nə yazılır
| Yazı | Mənası |
|---|---|
| «Zərlər ədalətlidir — brauzerində yoxlanıldı» | Sirlər əvvəlcədən göndərilən barmaq izləri ilə üst-üstə düşür, matçın bütün atışları yenidən hesablandı və ekranda gördüyün atışlarla eynidir. |
| «Zərlərin yoxlanışı alınmadı» | Brauzer hesabı tamamlaya bilmədi (məsələn, matçın sonunda əlaqə kəsildi) və ya nəsə uyğun gəlmədi. Brauzer uyğunsuzluğu gizlətmir — yoxlama məhz bunun üçündür. |
Yoxlama brauzerin daxilində gedir, heç nə basmaq lazım deyil. Oyunu sonradan təhlil etmək istəsən, hesabla oynanan matçın yazısını aç: hər gedişi və ona düşən zəri ardıcıl görəcəksən.
Dürüst oyunu daha nə qoruyur
- Server hər gedişi yoxlayır: brauzerdə proqramı dəyişsən belə, qaydaya zidd gediş keçməz.
- Vaxtı, oyunun nəticəsini və hesabı yalnız server aparır.
- Proqramların köməyi, sövdələşmə və öz ikinci hesabına qarşı oyun sayt qaydaları ilə qadağandır; şübhəli matçlar yoxlanılır.
Zər haqqında bir neçə həqiqət
Ədalətli zər «bərabər» zər demək deyil. Ardıcıl iki-üç qoşa, bir matçda bir neçə düşeş — təsadüfdə bunlar adi haldır. Hansısa qoşanın düşmə ehtimalı altıda birdir, yəni təxminən hər altı atışdan biri qoşa olur (konkret bir qoşanın, məsələn, düşeşin — 36-da bir). Ətraflı: zər ehtimalları. Yaddaş isə bizi uduzduran atışları daha yaxşı saxlayır. Yoxlama məhz bunun üçündür: hiss yox, hesab.
Özün yoxla — canlı rəqiblə bir matç oyna və nəticədən sonra işarəyə bax.
Pulsuz oynaQeydiyyat və yükləmə yoxdur — birbaşa brauzerdə
Tez-tez verilən suallar
Zəri kim atır?
Onlayn matçlarda zəri server atır, amma təkbaşına yox: hər atış serverin əvvəlcədən qeyd etdiyi sirrdən və hər iki oyunçunun brauzerinin təsadüfi ədədlərindən hesablanır.
Server zəri dəyişə bilərmi?
Yox. Server sirrinin barmaq izini (SHA-256) matçdan əvvəl göndərir. Sirri sonradan dəyişsə, barmaq izi uyğun gəlməz və brauzer bunu göstərər.
Yoxlamanın nəticəsini harada görürəm?
Matç bitəndə nəticənin altında. Hər şey üst-üstə düşürsə, zərin ədalətli olduğu yazılır.
Kompüterlə oyunda da belədir?
Bu yoxlama canlı rəqiblə onlayn matçlar üçündür (dostla linklə oynanan matç da daxil). Kompüterlə oyunda kompüter zəri seçmir, sadəcə düşən zərlə oynayır.
Yeniləndi: 24 oktyabr 2026