Qisqa nard qoidalari
Qisqa nard — dunyoda backgammon deb ataladigan oʻyin. Bu yerda — NARDEONda ishlaydigan qoidalarning oʻzi: terilishdan koksgacha, misollar bilan.
Bepul oʻynashRoʻyxatdan oʻtmasdan va yuklab olmasdan — toʻgʻridan-toʻgʻri brauzerda
Taxta va toshlar
Taxta uzun narddagidek: 24 katak, har bir yarimda 12 tadan, oʻrtada bar deb ataladigan koʻndalang chiziq bor. Har bir oʻyinchida 15 ta tosh, zar ikkita. Qisqa nard qoidalari xalqaro backgammon qoidalari bilan bir xil, faqat NARDEONda ikkilash kubigi yoʻq.
Terilish
Kataklarni oʻyinchi tomonidan 1 dan 24 gacha raqamlaymiz, bunda 1 — uning uyidagi birinchi katak. Shunda toshlar quyidagicha turadi: 24-katakda 2 ta, 13-da 5 ta, 8-da 3 ta va 6-da 5 ta. Raqibda — oynadagidek, oʻz tomonidan. Batafsil — nard toshlarini terish.
Birinchi yurish
Har bir oʻyinchi bitta zar tashlaydi. Kimning soni katta chiqsa, oʻsha birinchi yuradi va ikkala sonni — oʻz zarini ham, raqib zarini ham — oʻynaydi. Sonlar teng chiqsa, qayta tashlanadi. Shuning uchun qisqa nardda birinchi yurish dubl boʻlmaydi.
Toshlar qanday yuradi
- Oʻyinchilar bir-biriga qarama-qarshi yuradi: har biri 24-katakdan 1-katakka qarab.
- Zarlardagi sonlar — ikkita alohida yurish, ularni bitta tosh bilan ham, ikkita tosh bilan ham oʻynash mumkin.
- Dubl toʻrt marta oʻynaladi. Batafsil — nardda dubl.
- Raqibning ikki yoki undan koʻp toshi turgan katakka tosh qoʻyib boʻlmaydi — u yopiq.
- Ikkala zarni oʻynash mumkin boʻlsa, ikkalasi ham oʻynaladi. Faqat bittasini oʻynash mumkin boʻlsa — oʻshasi; ikkalasining istalganini, lekin faqat bittasini oʻynash mumkin boʻlsa — kattasi.
Tosh urish va bar
Katakdagi yolgʻiz toshni blot deyishadi. Sening toshing raqib bloti turgan katakda yurishini tugatsa, uni uradi: raqib toshi barga ketadi.
- Barda toshi turgan oʻyinchi boshqa toshlar bilan yura olmaydi.
- Bardagi tosh raqib uyiga, zardagi songa mos katakka kiradi.
- Katak yopiq boʻlsa (raqibning ikki va undan koʻp toshi), bu zar bilan kirib boʻlmaydi. Ikkalasi ham yopiq boʻlsa — yurish oʻtkazib yuboriladi.
- Oraliq qadamda ham urish mumkin: bitta tosh ikkala sonni oʻynab, yoʻlda blotga toʻxtasa, u blot ham uriladi.
Misol: uradigan yurish
Raqibning yolgʻiz toshi sening 9-katagingda turibdi, sening toshlaring esa 13 va 11-kataklarda deylik. 6-2 tushdi. Ikkilik bilan 11-katakdagi tosh 9-katakka borib, blotni uradi (yozuvi 11/9*), oltilikni esa, masalan, 13/7 qilib oʻynash mumkin. 13-katakdan 9-ga toʻrtlik olib borardi, lekin u yoʻq — shuning uchun qaysi tosh qaysi sonlar bilan nishonga yetishini koʻra bilish muhim. Qisqa nardning mohiyati ham shunday hisob-kitoblarda.
Uy va toshlarni chiqarish
Uy — oʻyinchi yoʻlidagi oxirgi olti katak (1–6). Toshlarni 15 tasining hammasi uyda boʻlganda chiqarish mumkin.
- Tosh raqami zardagi songa teng katakdan chiqariladi.
- U katakda tosh boʻlmasa, uy ichida yurish oʻynaladi; uzoqroq kataklarda ham tosh boʻlmasa — eng uzoqdagi band katakdan tosh chiqariladi.
- Chiqarish paytida toshing urilsa, u uyga qaytmaguncha chiqarish toʻxtaydi.
Batafsil — toshlarni chiqarish.
Gʻalaba, mars va koks
| Natija | Sharti | Ochko |
|---|---|---|
| Oddiy gʻalaba | Yutqazgan oʻyinchi hech boʻlmaganda bitta tosh chiqarishga ulgurdi | 1 |
| Mars | Yutqazgan oʻyinchi birorta ham tosh chiqarmadi | 2 |
| Koks (uy marsi) | Birorta ham tosh chiqarmadi, uning toshi hali gʻolibning uyida yoki barda | 3 |
Match tanlangan ochkogacha oʻynaladi: 1, 3, 5 yoki 7. Batafsil — nardda mars va koks.
Ikkilash kubigi
Xalqaro backgammonda 2–64 raqamli ikkilash kubigi ham boʻladi: oʻyinchi oʻz tashlashidan oldin partiya qiymatini ikki barobar oshirishni taklif qilishi mumkin, raqib esa yo rozi boʻladi, yo taslim boʻlib partiyani joriy qiymatda yutqazadi. NARDEONda ikkilash kubigi hozircha yoʻq, shuning uchun partiya qiymatini faqat uning natijasi belgilaydi.
Nega uyni yopish muhim
Urilgan tosh raqib uyiga kiradi. Uyingda qancha koʻp katak yopiq boʻlsa (ikki va undan koʻp tosh bilan), raqibga kirishga imkon beradigan tashlashlar shuncha kam. Oltovi ham yopilsa, u uy ochilmaguncha barda turadi, raqib esa bu vaqtda yurishlarini oʻtkazib yuboradi. Qisqa nardning asosiy strategik gʻoyasi shundan kelib chiqadi: uyingni qur va raqibga qaytish qiyin boʻlganda ur.
Yangi boshlovchilarning koʻp uchraydigan xatolari
- Bar haqida unutish. Tosh barda turganda boshqalari yurmaydi — oʻyin ularni yurgizmaydi.
- Kichik zarni oʻynash, ikkalasini ham oʻynash mumkin boʻlganda. Toʻliq yurish qoidasi majburiy.
- Chiqarishni erta boshlash. Uydan tashqarida bitta tosh boʻlsa ham, chiqarib boʻlmaydi.
- Mars va koksni adashtirish. Koks — faqat qisqa nardda va faqat yutqazganning toshi gʻolib uyida yoki barda qolganda.
Uzun narddan farqi
Uzun nardda tosh urilmaydi, 15 toshning hammasi bitta katakdan chiqadi, ikkala tomon esa bir yoʻnalishda yuradi. Batafsil — uzun nard qoidalarida. Qoidalarni amalda sinash uchun kompyuterning «Boshlovchi» darajasi bilan bir partiya oʻyna.
Bepul oʻynashRoʻyxatdan oʻtmasdan va yuklab olmasdan — toʻgʻridan-toʻgʻri brauzerda
Koʻp beriladigan savollar
Qisqa nardda toshlar qanday teriladi?
Oʻyinchi tomonidan sanaganda: 24-katakda 2 ta, 13-da 5 ta, 8-da 3 ta va 6-da 5 ta tosh. Raqibda ham xuddi shunday, oʻz tomonidan, oynadagidek.
Urilgan tosh qayerga ketadi?
Barga — taxta oʻrtasidagi chiziqqa. Undan raqib uyiga, zardagi songa mos katakka kiradi. Barda toshi bor oʻyinchi boshqa toshlar bilan yura olmaydi.
Bardan kirib boʻlmasa nima boʻladi?
Ikkala zarga mos kataklar yopiq boʻlsa (raqibning 2 va undan koʻp toshi), yurish oʻtkazib yuboriladi. Raqib uyining hamma olti katagi yopiq boʻlsa, u ochilmaguncha kutishga toʻgʻri keladi.
Mars va koks qanday farq qiladi?
Mars — yutqazgan birorta ham tosh chiqarmagan, 2 ochko. Koks — buning ustiga uning toshi hali gʻolibning uyida yoki barda qolgan, 3 ochko.
Ikkilash kubigi bormi?
NARDEONda yoʻq. Partiya qiymatini faqat natija belgilaydi: oddiy gʻalaba 1, mars 2, koks 3 ochko.
Yangilandi: 24 oktyabr 2026