Nard atamalari lugʻati
Taxta atrofida eshitadigan va qoidalarda uchraydigan soʻzlar — qisqa va tushunarli. Qavs ichida backgammonda qanday atalishi berilgan: chet ellik raqib bilan oʻynaganda asqotadi.
Bepul oʻynashRoʻyxatdan oʻtmasdan va yuklab olmasdan — toʻgʻridan-toʻgʻri brauzerda
Taxta va toshlar
- Katak (punkt)
- Taxtadagi ingichka uchburchak, toshlar turadigan joy. Jami 24 ta. (point)
- Bosh
- Uzun nardda partiya boshida oʻyinchining 15 toshi turgan katak. Bir yurishda boshdan bitta tosh olinadi, faqat birinchi yurishda 6-6, 4-4 yoki 3-3 tushsa — ikkita.
- Uy
- Toshlar yoʻlining oxirgi olti katagi. Hamma 15 tosh uyga yigʻilgandagina chiqarishni boshlash mumkin. (home board)
- Hovli
- Uy yonidagi chorak; qisqa nardda — 7–12-kataklar. (outer board)
- Bar
- Taxta oʻrtasidagi chiziq. Qisqa nardda urilgan tosh shu yerga qoʻyiladi. (bar)
- Tosh
- Har bir oʻyinchida 15 tadan, oq va qora. (checkers)
- Zar
- Oʻyin kubigi, ikkita boʻladi. Qarama-qarshi yoqlaridagi sonlar yigʻindisi doim 7. (dice)
Yurishlar va pozitsiyalar
- Dubl
- Ikkala zarda bir xil son. Toʻrt marta oʻynaladi — nardda dubl. (doubles)
- Toʻliq yurish
- Ikkala sonni oʻynash mumkin boʻlsa — ikkalasi oʻynaladi; faqat bittasini mumkin boʻlsa — kattasi.
- Blot
- Katakdagi yolgʻiz tosh. Qisqa nardda uni urish mumkin. (blot)
- Urish
- Qisqa nardda raqib blotiga tosh qoʻyish; urilgan tosh barga ketadi. (hit)
- Kiritish
- Bardagi toshni raqib uyiga qaytarib oʻyinga kiritish. (enter)
- Blok
- Ketma-ket band qilingan kataklar. Uzun nardda raqibning birorta toshi hali oʻtmagan olti katakli blok taqiqlanadi. (prime)
- Pip hisobi
- Hamma toshlarni chiqarish uchun yana necha katak yurish kerakligi. Poygada kim oldinda ekanini koʻrsatadi. (pip count)
- Chiqarish
- Partiya oxirida toshlarni uydan taxta tashqarisiga olib chiqish — toshlarni chiqarish. (bear off)
- Yurishni oʻtkazib yuborish
- Birorta sonni ham oʻynab boʻlmasa, navbat raqibga oʻtadi.
Partiya natijasi
- Oddiy gʻalaba
- Yutqazgan hech boʻlmasa bitta tosh chiqarishga ulgurdi. 1 ochko. (single game)
- Mars
- Yutqazgan birorta ham tosh chiqarmadi. 2 ochko. (gammon)
- Koks (uy marsi)
- Qisqa nardda: birorta ham tosh chiqarilmagan, ustiga toshi barda yoki gʻolib uyida qolgan. 3 ochko. NARDEONda uzun nardda koks hisoblanmaydi — mars va koks. (backgammon)
- Partiya va match
- Partiya — bitta oʻyin, match — belgilangan ochkogacha partiyalar seriyasi. NARDEONda — 1, 3, 5 yoki 7 ochkogacha.
- Ikkilash kubigi
- Backgammonda partiya qiymatini oshirish uchun 2–64 raqamli kubik. NARDEONda hozircha yoʻq. (doubling cube)
Tashlash nomlari
Taxta atrofida tashlashlarni koʻpincha son bilan emas, soʻz bilan atashadi. Nomlar forschadan kelgan, turkiy soʻzlar aralashgan: yak — 1, du — 2, se — 3, chor — 4, panj — 5, shesh — 6, turkiy dort — 4 va besh — 5. Talaffuz shahardan shaharga biroz farq qiladi.
| Tashlash | Nomi | Maʼnosi |
|---|---|---|
| 6-5 | shesh-besh | «olti-besh»; oʻyinning oʻzini ham shunday atashadi |
| 6-6 | du-shesh | «ikki oltilik» |
| 5-5 | du-besh | «ikki beshlik» |
| 4-4 | dort-chor | «toʻrt-toʻrt» |
| 3-3 | du-se | «ikki uchlik» |
| 2-2 | dubara | «ikki ikkilik» |
| 6-1 … 6-4 | shesh-yak, shesh-du, shesh-se, shesh-chor | «olti-bir» … «olti-toʻrt» |
«Nard» soʻzi qayerdan
Soʻz oʻrta forscha nev-ardashir — «botir Ardasher» degan nomdan kelib chiqqan, Sosoniylar sulolasi asoschisi sharafiga. Batafsil — nard tarixi. Qoidalar toʻliq — uzun nard va qisqa nard.
Bepul oʻynashRoʻyxatdan oʻtmasdan va yuklab olmasdan — toʻgʻridan-toʻgʻri brauzerda
Koʻp beriladigan savollar
Shesh-besh nima degani?
6-5 tashlash: «shesh» forscha olti, «besh» turkiy besh. Xalq orasida nard oʻyinining oʻzini ham shunday atashadi.
Du-shesh nima?
Ikki oltilik, 6-6 dubli: «du» — ikki, «shesh» — olti.
Mars bilan koksning farqi nima?
Mars — yutqazgan birorta ham tosh chiqarmagan, 2 ochko. Koks qisqa nardda boʻladi: buning ustiga uning toshi barda yoki gʻolibning uyida qolgan, 3 ochko.
Nard inglizcha qanday?
Qisqa nard dunyoda backgammon deb ataladi. Uzun nardni inglizchada long nardy yoki narde deb yozishadi.
Yangilandi: 24 oktyabr 2026