Նարդու տերմիններ և թվեր
Բառերն ու ժարգոնը, որ կլսես տախտակի մոտ և կհանդիպես կանոններում՝ կարճ և ըստ էության։ Փակագծերում՝ ինչպես է դա կոչվում անգլերեն՝ բեքգեմոնում։
Խաղալ անվճարԱռանց գրանցման և ներբեռնման — անմիջապես դիտարկիչում
Տախտակ և քարեր
- Կետ
- Նեղ եռանկյուն տախտակին, քարերի տեղը։ Ընդամենը 24 կետ։ (point)
- Գլուխ
- Երկար նարդիում՝ կետը, որտեղ պարտիայի սկզբում կանգնած են խաղացողի բոլոր 15 քարերը։ Մեկ քայլում գլխից վերցվում է մեկ քար, իսկ առաջին քայլում 6-6, 4-4 կամ 3-3-ի դեպքում՝ երկու։
- Տուն
- Տախտակի քառորդը, որտեղ պետք է հավաքել բոլոր քարերը, որպեսզի սկսես հանել դրանք։ (home board)
- Բար
- Տախտակի մեջտեղի շերտը, որտեղ կարճ նարդիում դնում են խփված քարը։ (bar)
- Քարեր, շաշկիներ
- 15-ական յուրաքանչյուր խաղացողի մոտ՝ սպիտակ և սև։ (checkers)
- Զառեր
- Խաղային խորանարդիկներ։ Հակադիր նիստերի թվերի գումարը 7 է։ (dice)
Քայլեր և դիրքեր
- Դուբլ, զույգ
- Նետում, երբ երկու զառերին նույն թիվն է։ Խաղացվում է չորս անգամ։ Մանրամասն՝ դուբլը նարդիում։ (doubles)
- Լրիվ քայլ
- Կանոն․ եթե կարելի է խաղալ երկու թիվն էլ, պետք է խաղալ երկուսն էլ, իսկ եթե միայն մեկը՝ խաղացվում է մեծը։
- Բլոտ
- Մենակ քար կետում։ Կարճ նարդիում այն կարելի է խփել։ (blot)
- Խփել
- Կարճ նարդիում քայլն ավարտել մրցակցի բլոտի վրա․ խփված քարը գնում է բար։ (hit)
- Արգելափակում, պատնեշ
- Մի քանի փակ կետ անընդմեջ։ Երկար նարդիում վեց կետ անընդմեջ արգելված է, եթե մրցակցի ոչ մի քար դեռ չի անցել այն։ (prime)
- Ճանապարհի հաշիվ
- Քանի կետ դեռ պետք է անցնեն խաղացողի բոլոր քարերը մինչև հանումը։ NARDEON-ում այն երևում է անվան կողքին՝ «մնաց» բառով։ (pip count)
- Հանել
- Պարտիայի վերջում քարերը տնից դուրս բերել տախտակից։ (bear off)
Պարտիայի արդյունքը
- Սովորական հաղթանակ (օյն)
- Պարտվողը հանել է գոնե մեկ քար։ 1 միավոր։ (single game)
- Մարս
- Պարտվողը ոչ մի քար չի հանել։ 2 միավոր։ (gammon)
- Կոքս
- Կարճ նարդիում՝ պարտվողը ոչ մի քար չի հանել, և նրա քարը դեռ բարում է կամ հաղթողի տանը։ 3 միավոր։ NARDEON-ում այն կոչվում է «տնային մարս»։ Երկար նարդիում կոքսը չի հաշվվում։ (backgammon)
- Պարտիա և մատչ
- Պարտիան մեկ խաղ է, մատչը՝ պարտիաների շարք մինչև նշված միավորը։ NARDEON-ում՝ մինչև 1, 3, 5 կամ 7։
Խաղալ անվճարԱռանց գրանցման և ներբեռնման — անմիջապես դիտարկիչում
Նարդու թվերը
Տախտակի մոտ նետումները հաճախ անվանում են ոչ թե թվերով, այլ պարսկական բառերով․ յեկ՝ 1, դու՝ 2, սե՝ 3, չհար՝ 4, փենջ՝ 5, շեշ՝ 6։ Դրանց խառնվել են նաև թյուրքական դորթ՝ 4 և բեշ՝ 5։ Արտասանությունը քաղաքից քաղաք և բակից բակ տարբեր է։
| Նետում | Անուն | Ինչ է նշանակում |
|---|---|---|
| 6-5 | շեշ-բեշ | «վեց-հինգ»․ այդպես կոչում են նաև խաղը |
| 6-6 | դու-շեշ | «երկու վեցյակ» |
| 5-5 | դու-բեշ | «երկու հնգյակ» |
| 4-4 | դորթ-չհար | «չորս-չորս» |
| 3-3 | դու-սե | «երկու երեքյակ» |
| 2-2 | դուբարա | «երկու երկուսներ» |
| 6-1 … 6-4 | շեշ-յեկ, շեշ-դու, շեշ-սե, շեշ-չհար | «վեց-մեկ» … «վեց-չորս» |
| 5-1 … 5-4 | փենջ-յեկ, փենջ-դու, փենջ-սե, փենջ-չհար | «հինգ-մեկ» … «հինգ-չորս» |
Որքան հաճախ է ընկնում ամեն նետումը՝ զառերի հավանականություն։ Ինչպես են նույն տերմինները հնչում անգլերեն՝ նարդի անգլերեն։
Որտեղից է «նարդի» բառը
Բառը գալիս է խաղի միջին պարսկերեն անունից՝ նև-արդաշիր, «քաջ Արդաշիր», Սասանյան արքայատոհմի հիմնադրի պատվին։ Ավելին՝ նարդու ծագումը։
Կանոններն ամբողջությամբ՝ երկար նարդի և կարճ նարդի։
Խաղալ անվճարԱռանց գրանցման և ներբեռնման — անմիջապես դիտարկիչում
Հաճախ տրվող հարցեր
Ի՞նչ է շեշ-բեշը։
6-5 նետումը․ «շեշ»-ը պարսկերեն վեց է, «բեշ»-ը թյուրքերեն հինգ։ Այդպես ժողովրդական լեզվով անվանում են նաև հենց նարդին։
Ի՞նչ է դու-շեշը։
Վեցյակների դուբլը՝ 6-6․ «դու»-ն երկու է, «շեշ»-ը՝ վեց։
Ինչո՞վ է մարսը տարբերվում կոքսից։
Մարս՝ պարտվողը ոչ մի քար չի հանել, 2 միավոր։ Կոքս (կարճ նարդիում)՝ նույնը, և նրա քարը դեռ բարում է կամ հաղթողի տանը, 3 միավոր։
Ինչո՞ւ են նարդու թվերը պարսկերեն։
Խաղն ու նրա անունը Կովկաս են եկել Պարսկաստանից, իսկ հետո նետումների անուններում խառնվել են նաև թյուրքական թվականներ։ Արտասանությունը քաղաքից քաղաք մի փոքր տարբեր է։
Թարմացվել է: 24 հոկտեմբերի 2026