ნარდის ტერმინები
სიტყვები, რომლებსაც დაფასთან გაიგონებ და წესებში შეხვდები — მოკლედ და გასაგებად. ფრჩხილებში — როგორ ეძახიან იმავეს ბექგემონში, ინგლისურად.
ითამაშე უფასოდრეგისტრაციისა და ჩამოტვირთვის გარეშე — პირდაპირ ბრაუზერში
დაფა და ქვები
- უჯრა
- ვიწრო სამკუთხედი დაფაზე, ქვების ადგილი. სულ 24 უჯრაა, თითო ნახევარზე 12. (point)
- თავი
- გრძელ ნარდში — უჯრა, სადაც პარტიის დასაწყისში მოთამაშის 15-ივე ქვა დგას. ერთ სვლაზე თავიდან ერთი ქვა აიღება, პირველ სვლაზე 6-6-ზე, 4-4-ზე ან 3-3-ზე — ორი.
- სახლი
- დაფის მეოთხედი, ექვსი უჯრა გზის ბოლოს. აქ უნდა შეიყვანო ყველა ქვა, რომ მათი გატანა დაიწყო. (home board)
- ბარი
- განივი ზოლი დაფის შუაში. მოკლე ნარდში მოკლული ქვა აქ მიდის. (bar)
- ქვა, ფიშკა
- თითოეულ მოთამაშეს 15 აქვს — თეთრი ან შავი. (checker)
- კამათელი, ზარი
- ორი კამათელი ორივე მოთამაშისთვის საერთოა. მოპირდაპირე წახნაგების ჯამი ყოველთვის 7-ია. (dice)
სვლები და პოზიცია
- გაგორება
- კამათლების აგდება. NARDEON-ში ამისთვის ღილაკია „გაგორება“ ან Space.
- დუბლი
- ორივე კამათელზე ერთი რიცხვი. ოთხჯერ თამაშდება. დაწვრილებით — დუბლი ნარდში. (doubles)
- სრული სვლა
- ორივე რიცხვის თამაში თუ შეიძლება, ორივე უნდა ითამაშო; თუ მხოლოდ ერთის — ის, ხოლო თუ ნებისმიერი ეტევა, მაგრამ მხოლოდ ერთი — უფრო დიდი.
- ბლოტი
- უჯრაზე მარტო მდგარი ქვა. მოკლე ნარდში მისი მოკვლა შეიძლება. (blot)
- მოკვლა
- მოკლე ნარდში — მოწინააღმდეგის ბლოტზე ქვის დაყენება; მოკლული ქვა ბარზე მიდის. (hit)
- დაკეტილი უჯრა
- უჯრა, რომელზეც მოწინააღმდეგე ვერ დადგება: მოკლე ნარდში — სადაც შენი ორი ან მეტი ქვაა, გრძელში — სადაც ერთიც კი.
- ბლოკი
- რამდენიმე დაკეტილი უჯრა ზედიზედ. გრძელ ნარდში ექვსის აშენება აკრძალულია, თუ მოწინააღმდეგის ვერცერთ ქვას ჯერ არ გაუვლია მის წინ. (prime)
- დარჩენილი გზა
- რამდენი უჯრა დარჩა გასავლელი ყველა შენს ქვას გატანამდე. NARDEON-ში მოთამაშის სახელთან წერია „დარჩა N“. (pip count)
- გატანა
- ქვების დაფიდან გაყვანა პარტიის ბოლოს. დაწვრილებით — ქვების გატანა. (bear off)
პარტიის შედეგი
- უბრალო მოგება
- წამგებმა ერთი ქვა მაინც გაიტანა. 1 ქულა.
- მარსი
- წამგებმა ვერცერთი ქვა ვერ გაიტანა. 2 ქულა. (gammon)
- კოქსი
- მოკლე ნარდში: ვერცერთი ქვა ვერ გაიტანა და მისი ქვა ჯერ ბარზე ან გამარჯვებულის სახლშია. 3 ქულა. NARDEON-ში ეს შედეგი „სახლის მარსად“ იწერება. (backgammon)
- მატჩი
- პარტიების სერია დათქმულ ქულამდე. NARDEON-ში — 1, 3, 5 ან 7 ქულამდე. მეტი — მარსი ნარდში.
გაგორებების სახელები
დაფასთან გაგორებას ხშირად რიცხვით კი არა, სიტყვით ასახელებენ. სახელები სპარსული რიცხვითებიდანაა, თურქულის შერევით: იეკ — 1, დუ — 2, სე — 3, ჩარ — 4, ფენჯ და თურქული ბეშ — 5, შაშ (შეშ) — 6. გამოთქმა კუთხიდან კუთხემდე ცოტა განსხვავდება.
| გაგორება | სახელი | რას ნიშნავს |
|---|---|---|
| 6-5 | შაშ-ბეში | „ექვსი-ხუთი“ |
| 6-6 | დუშაში | „ორი ექვსიანი“ |
| 5-5 | დუბეში | „ორი ხუთიანი“ |
| 3-3 | დუსე | „ორი სამიანი“ |
| 2-2 | დუბარა | „ორი ორიანი“ |
| 6-1 … 6-4 | შაშ-იეკი, შაშ-დუ, შაშ-სე, შაშ-ჩარი | „ექვსი-ერთი“ … „ექვსი-ოთხი“ |
საიდან მოდის სიტყვა „ნარდი“
სიტყვა საშუალო სპარსული ნევ-არდაშირიდან მოდის — „მამაცი არდაშირი“, სასანიანთა დინასტიის დამაარსებლის პატივსაცემად. დაწვრილებით — ნარდის ისტორია, სახელები სხვა ენებზე — ნარდი ინგლისურად.
წესები სრულად — მოკლე ნარდი და გრძელი ნარდი.
ითამაშე უფასოდრეგისტრაციისა და ჩამოტვირთვის გარეშე — პირდაპირ ბრაუზერში
ხშირად დასმული კითხვები
რას ნიშნავს შაშ-ბეში?
ეს გაგორებაა 6-5: „შაშ“ სპარსულად ექვსია, „ბეშ“ თურქულად — ხუთი. ზოგან ასე თავად თამაშსაც ეძახიან.
რა არის დუშაში?
ორი ექვსიანი, 6-6: „დუ“ — ორი, „შაშ“ — ექვსი. ყველაზე დიდი გაგორებაა — 24 უჯრა.
რით განსხვავდება მარსი კოქსისგან?
მარსი — წამგებმა ვერცერთი ქვა ვერ გაიტანა, 2 ქულა. კოქსი მოკლე ნარდში ხდება: ამასთან წამგების ქვა ბარზე ან გამარჯვებულის სახლში დარჩა, 3 ქულა.
რა არის ბლოტი?
უჯრაზე მარტო მდგარი ქვა. მოკლე ნარდში მას მოწინააღმდეგე კლავს და ბარზე აგზავნის.
განახლდა: 24 ოქტომბერი 2026