اسم تاسها در تخته نرد
«شیش و بش»، «جفت شیش»، «دوشش»… اسم‌های تاس در تخته نرد از ایران تا ترکیه و قفقاز شبیه هم‌اند، چون بیشترشان از عددهای فارسی ساخته شده‌اند. این‌جا می‌بینی هر اسم یعنی چه و کجا چه میگویند.
رایگان بازی کنبدون ثبت‌نام و بدون دانلود — مستقیم در مرورگر
عددهای پایه
تقریباً همهٔ اسم‌های تاس در تخته نرد از شش عدد فارسی ساخته می‌شوند. برای همین بازیکن ایرانی وقتی اسم‌های ترکی یا آذربایجانی را می‌شنود، بیشترشان را بی‌ترجمه می‌فهمد:
| عدد | فارسی | در نام‌های ترکی و قفقازی |
|---|---|---|
| 1 | یک | yek (یک) |
| 2 | دو | dü (دو) |
| 3 | سه | se (سه) |
| 4 | چهار | cihar (چهار)؛ در جفت چهار گاهی dört ترکی |
| 5 | پنج | penc (پنج)؛ در 6-5 و 5-5 بیشتر beş ترکی (بش) |
| 6 | شش (شیش) | şeş (شش) |
در ایران چه میگویند
در ایران بیشتر بازیکن‌ها تاس را با خود عددها می‌خوانند و دو عدد را با «و» به هم وصل می‌کنند: «شیش و یک»، «پنج و دو»، «سه و چهار». جفت‌ها را با «جفت» میگویند: «جفت یک»، «جفت سه»، «جفت شیش». یک اسم از این قاعده بیرون است و همه جا شنیده می‌شود: شیش و بش برای 6 و 5. «بش» عدد پنج ترکی است؛ یعنی خود این اسم ردپای سفر تخته نرد میان ایران و ترکیه را دارد.
این‌ها رسم گفت‌وگو است، نه قانون. در شهرها و خانواده‌های مختلف تلفظ‌ها و ترکیب‌ها فرق میکند و هیچ فهرست «رسمی» وجود ندارد. اگر در جمع شما اسم دیگری رایج است، همان درست است.
نام‌های ترکی جفت‌ها
در ترکیه، آذربایجان و قفقاز جفت‌ها اسم‌های خاص دارند. بیشترشان «دو» فارسی را با عدد ترکیب می‌کنند — یعنی «دو تا سه»، «دو تا شش»:
| تاس | نام در ترکیه | یعنی |
|---|---|---|
| 1-1 | Hep Yek (هپ یک) | hep در ترکی یعنی «همه»: همه یک |
| 2-2 | Dubara (دوبارا) | جفت دو |
| 3-3 | Dü Se (دو سه) | دو تا سه |
| 4-4 | Dört Cihar (دورت چهار) | «چهار» ترکی و فارسی کنار هم |
| 5-5 | Dü Beş (دو بش) | دو تا پنج |
| 6-6 | Düşeş (دوشش) | دو تا شش؛ در ترکی به معنی «بخت بلند» هم به کار می‌رود |
تاسهای غیرجفت هم در ترکیه اسم فارسی‌وار دارند، مثل «Şeş-i Dü» برای 6 و 2 یا «Cihar-ı Yek» برای 4 و 1 — با کسرهٔ اضافه یا «و» میان دو عدد، دقیقاً مثل فارسی. برای بازی هیچ‌کدام را لازم نیست حفظ کنی.
شش بش: اسم تاس، اسم بازی
«شش بش» آن‌قدر معروف شد که در چند کشور نام خود بازی شد: در اسرائیل بازی را «שש בש» می‌نامند و در کشورهای عربی هم «شيش بيش» یکی از اسم‌های طاولة است. در زبان عبری هم گفته می‌شود که «شش» از فارسی و «بش» از ترکی آمده است.
کدام تاسها خوب‌اند
- جفت شیش: 24 خانه حرکت؛ در شروع دست معمولاً دو خانهٔ مهم را می‌بندد.
- شیش و بش در شروع: بازی کلاسیکش بردن یکی از دو مهرهٔ عقب از خانهٔ 24 تا 13 است — امن و سریع.
- سه و یک: در شروع بهترین حرکت عادی است: خانهٔ 5 خودت را می‌بندد.
- جفت یک: کوچک ولی مفید؛ اغلب خانه‌های 7 و 5 را با هم می‌بندد.
قانون جفت با جزئیات: جفت در تخته نرد. احتمال آمدن هر تاس: هر عدد غیرجفت مشخص (مثل شیش و بش) 2 از 36 است، چون می‌تواند 6-5 یا 5-6 بیاید؛ هر جفت مشخص 1 از 36.
در NARDEON
بازی تاس را با عدد نشان میدهد، نه با اسم: «نوبت تو · 6 و 5». تاس را سرور می‌ریزد و بعد از مسابقه می‌توانی درستی همه را خودت بررسی کنی (تاس منصفانه). واژه‌های دیگر بازی، از «بار» تا «مارس»، در اصطلاحات تخته نرد آمده است.
رایگان بازی کنبدون ثبت‌نام و بدون دانلود — مستقیم در مرورگر
پرسش‌های پرتکرار
شیش و بش یعنی چه؟
یعنی 6 و 5. «شیش» همان شش فارسی است و «بش» از «beş» ترکی به معنی پنج آمده. در خیلی از کشورها «شش بش» نام خود بازی هم شده است.
جفت شیش چیست؟
وقتی هر دو تاس 6 بیایند. چهار حرکت ششتایی داری و یکی از قویترین تاسهای بازی است. در ترکیه به آن «düşeş» (دوشش) میگویند، یعنی «دو شش».
چرا اسم تاسها در ترکیه هم فارسی است؟
تخته نرد از ایران به آناتولی و قفقاز رسید و عددهای فارسی با آن رفت. ولی بعضی اسمها با عدد ترکی قاطی شده‌اند، مثل «beş» برای پنج و «dört» برای چهار.
اسم درست هر تاس کدام است؟
اسم «درست» واحدی وجود ندارد. در شهرها و جمعهای مختلف تلفظ و ترکیب فرق میکند؛ در ایران بیشتر خود عددها را میگویند.
NARDEON تاسها را با اسم نشان میدهد؟
نه، با عدد: مثلاً «نوبت تو · 6 و 5». اسمها را لازم نیست بلد باشی تا بازی کنی.
به‌روزرسانی: 25 اکتبر 2026